فروش نفت توسط وزارت دفاع، نیروهای مسلح و یا امثال بابک زنجانی نتیجه ای جز تخریب نفت ایران ندارد

هاشم اورعی، کارشناس حوزه انرژی در گفت و گو با «نفت ما» با اشاره به وضعیت قاچاق در کشور مطرح کرد: امروزه با توجه به اینکه قیمت گازوئیل در داخل کشور ۳۰۰ تومان بوده و نرخ آن سوی مرزها به ده‌ها هزار تومان می‌رسد، طبیعی است که قاچاق شکل بگیرد؛ به ‌گونه‌ای که حدود یک‌سوم گازوئیل مصرفی پاکستان از ایران قاچاق می‌شود. در واقع نفت ایران به دست طیف گسترده‌ای از افراد، شرکت‌ها، رانت‌خواران و مافیای نفتی سپرده شده که این افراد مسئول فروش نفت ایران معرفی می‌شوند؛ اما در عمل، بازار را به ‌شدت آشفته کردند. 

وی در ادامه اضافه کرد: شخصاً موارد عینی این وضعیت را در دبی مشاهده کردم؛ جایی که دلالان ایرانی، آقازاده‌ها و مافیای نفتی برای فروش نفت ایران فعالیت می‌کنند و با یکدیگر رقابت دارند. این رقابت مخرب باعث شده بازار نفت ایران تضعیف شود و حتی شرکت ملی نفت ایران نیز عملاً توان فروش مؤثر نفت را از دست بدهد. زمانی که وزارت دفاع، نیروهای مسلح، افراد مختلف و چهره‌هایی مانند بابک زنجانی و امثال آنها در فرآیند فروش نفت ورود می‌کنند، نتیجه چیزی جز تخریب بازار نیست. در چنین شرایطی، خریداران بزرگی مانند هندی‌ها، چینی‌ها و دلالان بین‌المللی نفت، حداکثر بهره‌برداری را از این آشفتگی می‌کنند و کشور متحمل زیان‌های سنگین می‌شود. 

به گفته کارشناس انرژی، حتی در مواردی که پول نفت پرداخت می‌شود، انگیزه‌ای برای بازگرداندن کامل ارز وجود ندارد که دلیل اصلی آن، قیمت‌گذاری دستوری ارز است؛ چرا که صادرکننده مجبور است ارز خود را با نرخی ۲۰ تا ۳۰ درصد پایین‌تر از نرخ بازار آزاد عرضه کند و در نتیجه، تمام تلاش خود را به کار می‌گیرد تا حداقل میزان ارز را بازگرداند. 

اورعی افزود: در این مسیر، انواع روش‌ها از ثبت واردات صوری گرفته تا بزرگ‌نمایی قیمت کالاهای وارداتی، به کار گرفته می‌شود؛ به‌ گونه‌ای که وانمود می‌کنند ارز بازگشته، در حالی که عملاً چنین نیست. همچنین برخی که از نفوذ و قدرت بالاتری برخوردارند، اساساً ارز را بازنمی‌گردانند و حجم این عدم بازگشت، در مواردی به میلیاردها دلار می‌رسد. اگر دولت بتواند با غلبه بر فشارهای سیاسی و اقتصادی و مقابله با مافیای قدرتمند و فربه‌شده نفتی، نرخ ارز را تثبیت و تک‌نرخی کند، بخش بزرگی از این مشکلات برطرف خواهد شد. 

وی در پایان خاطرنشان کرد: ابزارهایی مانند ستاد مبارزه با قاچاق کالا، نیروی انتظامی و دستگاه‌های نظارتی وجود دارد؛ اما مقامات عالی کشور اذعان می‌کنند که روزانه ۲ تا ۳ میلیون لیتر سوخت مایع قاچاق می‌شود. در چنین شرایطی، مقابله مستقیم با قاچاق عملاً امکان‌پذیر نیست، زیرا شبکه‌های قاچاق به قدری قدرتمند شدند که حتی توان خنثی‌سازی سازوکارهای نظارتی را دارند. بنابراین راه‌حل واقعی، برخورد سطحی و انتظامی نیست، بلکه اصلاح ریشه‌ای ساختار است که تنها از طریق تک‌نرخی کردن ارز و حذف بسترهای رانت و فساد امکان‌پذیر خواهد بود.