اشتباه بزرگ ملی شدن نفت

به گزارش نفت ما ، ملی شدن نفت در ایران یک رویداد بزرگ سیاسی-اقتصادی بود که پیامدهای مهم به دنبال داشت. این رویداد دارای ریشه‌های قوی در رقابت اقتصادی نفتی آمریکا و انگلیس و در سیاست داخلی و خارجی ایران بود و پیامدهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و منطقه‌ای برای ایران به دنبال داشت. درباره ملی شدن نفت تاکنون از سوی صاحبنظران و پژوهشگران خارجی و ایرانی چندین کتاب منتشر شده است. کتاب حاضر نیز پژوهشی است در این زمینه که بر پایه اسناد و مدارک متعددی فراهم شده و از زاویه‌ای متفاوت به موضوع ملی شدن نفت پرداخته است. 

نویسنده اعتقاد دارد که بی‌تردید دکتر مصدق در اجرای ملی شدن نفت قصد خدمت داشت و این حرکت او یک حرکت ضداستعماری بود. اما اگر ملی‌شدن نفت آنگونه که اجرا شد پیش نمی‌آمد راه سلطه‌جویی آمریکا در ایران باز نمی‌شد و سیاست آمریکا سالها بر ایران سایه نمی‌افکند و کار به کودتای ۲۸ مرداد هم نمی‌کشید‌.

نویسنده موضوع «ملی شدن نفت» را در شرایط سیاسی و تاریخی خاص دهه ۱۳۲۰ در ایران به مثابه «دولتی‌سازی» نفت قلمداد می‌کند و معتقد است که اتکا و اعتماد بیجا به دولتمردان آمریکا، اشتباه در تشخیص راه‌حل‌های درست، سیاست منفی و انعطاف‌ناپذیری، بی‌توجهی به نارضایی‌های داخلی، درگیری همه جانبه با دربار و مجلس شورا و مجلس سنا و ارتش، بی‌اعتنایی به تشکل مخالفان، از دست دادن حمایت آیت‌الله کاشانی، بحران شدید اقتصادی و مهم‌تر از همه غفلت از سازش آمریکا و انگلیس، کار ملی شدن نفت را به کودتای ۲۸ مرداد کشاند. برنامه ملی شدن نفت با ایجاد فضای تبلیغاتی و یک محیط ارعاب و تحریک احساسات مردم به اجرا در آمد.

ابراهیم صفایی نویسنده این کتاب پس از گذراندن تحصیلات در رشته حقوق و ادبیات و تصدی پاره‌ای از مشاغل اداری، قضایی و فرهنگی به کار پژوهش در تاریخ پرداخت. او در ۱۳۴۷ خورشیدی به تأسیس «انجمن تاریخ» همت گماشت و نشریهٔ «پژوهش انجمن» را تا خرداد ۱۳۵۷ به‌طور فصلی انتشار داد. در ۱۳۴۹ به عضویت «کنگره تاریخ» و در سال بعد به عضویت «کنگره تاریخ و فرهنگ ایران» و در ۱۳۵۱ به عضویت «انجمن تاریخ فرهنگستان» درآمد و کتابهای متعددی در حوزه تاریخ تالیف کرده است.