عراق و ترکیه با امضای توافقی یکساله، صادرات نفت خام از طریق خط لوله عراق–ترکیه به بندر جیهان را افزایش میدهند؛ اقدامی که بغداد برای تنوعبخشی به مسیرهای صادراتی و کاهش وابستگی به مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس دنبال میکند.
به گزارش «نفت ما»، عراق و ترکیه روز شنبه توافقی یکساله برای افزایش صادرات نفت خام از طریق خط لوله عراق–ترکیه به بندر جیهان در دریای مدیترانه امضا کردند؛ توافقی که میتواند صادرات نفت عراق از مسیر شمالی را به میزان قابلتوجهی افزایش دهد.
ظرفیت ۷۵۰ هزار بشکهای برای مسیر جیهان
آلپارسلان بایراکتار، وزیر انرژی ترکیه، گفت این توافق موقت امکان استفاده مؤثر از خط لوله را فراهم میکند و همزمان مذاکرات دو کشور برای دستیابی به یک توافق بلندمدت ادامه خواهد داشت. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در حالی که تلاشهای ما برای دستیابی به توافق جدید و بلندمدت درباره این خط لوله ادامه دارد، توافق ترانزیتی با ظرفیت روزانه ۷۵۰ هزار بشکه را اجرایی کردهایم». بر اساس این توافق، حداقل صادرات ۷۵۰ هزار بشکه نفت خام عراق در روز از طریق خط لولهای پیشبینی شده است که کرکوک در شمال عراق را به پایانه صادراتی جیهان در ساحل مدیترانه ترکیه متصل میکند.
بغداد و آنکارا در مسیر توافق بلندمدت
باسم محمد خدیر العبادی، وزیر نفت عراق، گفت این توافق به مدت یک سال معتبر خواهد بود و بغداد و آنکارا در این مدت چارچوب گستردهتری برای همکاری در زمینه نفت، برق و منابع آب نهایی خواهند کرد. این توافق در حالی اجرایی شده است که دو کشور در حال مذاکره برای دستیابی به چارچوبی گستردهتر در حوزههای انرژی و زیرساختی هستند. توافق جدید در شرایطی امضا شده که عراق پس از ماهها اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، بهدنبال تقویت زیرساختهای صادرات نفت و کاهش آسیبپذیری خود در برابر اختلالات منطقهای است. بخش عمده صادرات نفت خام عراق بهطور سنتی از پایانههای جنوبی این کشور در خلیج فارس انجام میشود؛ موضوعی که بغداد را در برابر بیثباتی در یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان آسیبپذیر میکند.
خط لولهای که سالها زیر ظرفیت فعالیت کرده است
خط لوله عراق–ترکیه از سال ۲۰۲۳ بسیار پایینتر از ظرفیت خود فعالیت کرده است. در آن سال، صادرات نفت اقلیم کردستان عراق پس از بروز اختلافات حقوقی و تجاری میان بغداد، اربیل و آنکارا متوقف شد. جریان محدود صادرات از این مسیر سال گذشته از سر گرفته شد، اما حجم صادرات همچنان بسیار پایینتر از سطوح قبلی باقی مانده است. علی الزیدی، نخستوزیر عراق، این توافق را «یک نقطه عطف مهم و راهبردی» توصیف کرد و گفت این توافق به تضمین تداوم صادرات نفت و تعمیق همکاریهای اقتصادی با ترکیه کمک خواهد کرد. پیش از آغاز درگیریهای منطقهای، عراق روزانه حدود ۳.۵ میلیون بشکه نفت خام صادر میکرد که بخش عمده آن از پایانههای جنوبی این کشور انجام میشد.
در حال حاضر، صادرات نفت عراق از مسیر جیهان حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز است. بنابراین، اجرای توافق جدید میتواند صادرات نفت از مسیر شمالی را به میزان قابلتوجهی افزایش دهد، هرچند این رقم همچنان پایینتر از ظرفیت صادراتی پیش از جنگ خواهد بود.
درآمد نفتی؛ دلیل اهمیت مسیرهای صادراتی
درآمدهای نفتی بخش عمده درآمدهای دولت عراق را تشکیل میدهد و به همین دلیل، تضمین مسیرهای پایدار صادرات نفت یکی از اولویتهای راهبردی بغداد محسوب میشود. تنوعبخشی به مسیرهای صادراتی میتواند وابستگی عراق به پایانههای جنوبی و مسیرهای دریایی خلیج فارس را کاهش دهد و در برابر اختلالات احتمالی در گلوگاههای انرژی، انعطاف بیشتری به صادرات نفت این کشور بدهد.
همکاری گستردهتر عراق و ترکیه
این توافق پس از سفر این هفته علی الزیدی به آنکارا حاصل شد؛ سفری که طی آن مقامهای عراقی و ترکیهای درباره گسترش همکاریها در حوزههای انرژی، امنیت، تجارت، حملونقل، مدیریت منابع آب و زیرساختهای منطقهای گفتوگو کردند. توافق یکساله صادرات نفت، در کنار مذاکرات برای یک چارچوب بلندمدت، میتواند همکاری انرژی میان بغداد و آنکارا را وارد مرحله گستردهتری کند.
منبع: عرب ویکلی