سرنوشت جنگ در شرایط تعیین کننده بازار انرژی با جنگ چه می کند؟

به گزارش «نفت ما»، جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نه تنها تردد نفتکش ها در تنگه هرمز را مختل کرده است که حملاتی تهاجمی به سوی تاسیسات نفت و انرژی منطقه را به دنبال داشته است. به دنبال این موضوع بعضی کشورها مانند عراق و قطر در بازار نفت و گاز وضعیت اضطراری اعلام کرده‌اند.
تانکر ترکرز گزارش داده است که در ۲۳ روز اول مارس ۲۰۲۶ در مقایسه با ۲۳ روز اول فوریه ۲۰۲۶ صادرات نفت خام کویت کاهش۷۲درصدی داشته است. همچنین شمال عراق کاهش ۴۹درصدی و جنوب عراق کاهش ۷۶ درصدی صادرات نفت را تجربه می کند و عربستان سعودی ۵۲ درصد کاهش صادرات نفت داشته است.
در مقابل روسیه افزایش ۱۴ درصدی صادرات نفت را تجربه می کند. کاهش قابل توجه صادرات نفت کشورهای عربی حالا منجر به ائتلافی از سوی اعراب حاشیه خلیج فارس علیه ایران و صدور قطعنامه‌ای در محکومیت ایران در سازمان ملل شده است.
همچنین برخی کشورهای عربی سفرای ایران را از خاک خود اخراج کرده‌اند و امارات از بلوکه کردن منابع مالی کشور برای تسویه خسارات خود خبر می‌دهد. از آن سو، افت صادرات نفت در برخی کشورهای ضعیف‌تر مانند عراق، اقتصاد این کشور را به کما برده است. عراق نه تنها برای صادرات نفت خود از خلیج فارس، نیاز به عبور نفتکش ها از تنگه هرمز دارد که حالا مدام از اصابت پرتابه های مهاجم به تاسیسات و میادین نفت و گاز خود خبر می‌دهد.

سکته نفت عراق

عراق کشوری با ذخایر عظیم نفت و گاز اما نسبتا فقیر است. این کشور عربی حاشیه خلیج فارس پنجمین ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارد؛ بالغ بر ۶۰ درصد ذخایر نفتی این کشور در پنج میدان عظیم در جنوب عراق قرار دارد و حدود ۱۷ درصد در شمال عراق است. ذخایر نفتی در مناطق شیعه نشین، سنی نشین و کردنشین عراق پراکنده است و توسعه صنعت نفت این کشور گرفتار اختلافات فراوان بین گروه های قومی و نژادی و مذهبی است؛ تا آنجا که حتی انعقاد قراردادهای نفتی در منطقه خودمختار اقلیم کردستان عراق با دولت مرکزی تفاوت دارد و محل اختلافات فراوان بوده است.
آشفته بازار اختلافات در عراق به حدی است که گاهی گروه های شبه نظامی چاه های نفت را محاصره می کنند و راسا نفت آن را استخراج کرده و می فروشند یا این چاه ها را به آتش می کشند.
این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که اقتصاد ضعیف عراق تا حدود ۹۰ درصد به درآمدهای نفتی متکی است و پس از سرنگونی رژیم صدام، آمریکا نظارت و کنترل شدیدی بر درآمدهای نفتی این کشور دارد. استدلال آمریکا آن است که این کشور با اختلافات گسترده و وجود گروه های متعدد شبه نظامی و همچنین تجربه ظهور داعش، مستعد تامین مالی برای گروه های تروریستی و محلی برای پولشویی است. بنابراین تمامی گردش مالی نفت عراق با نظارت سختگیرانه بانک مرکزی آمریکا رصد می شود.
مجموع این گرفتاری‌ها سبب شده است که عراق با وجود منابع هیدروکربنی فراوان گرفتار کمبود انرژی به ویژه در زمینه گاز و برق باشد و کشور در فقر به سر ببرد.
عراق در حال حاضر به طور میانگین روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت صادر می‌کند اما حالا شعله جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل دامن این کشور فقیر نفتی را گرفته است و نه تنها صادرات نفت آن از طریق تنگه هرمز مختل شده است که گزارش‌های مداومی از اصابت پرتابه‌های تهاجمی به تاسیسات نفت و گاز این کشور به گوش می رسد. ایران در توضیح حملات خود به عراق می گوید که مقر گروه‌های کرد تجزیه طلب را هدف قرار می‌دهد اما مجموع این اتفاقات صادرات نفت به بازارهای جهانی را مختل کرده است و قیمت نفت را که پیش از جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل در میانه کانال ۶۰ دلار بود به بیش از ۱۰۰ دلار رسانده است.
بر اساس گزارش های موجود این جنگ به شدت تولید و صادرات نفت عراق را تحت تاثیر قرار داده است؛ به طوری که عراق وضع اضطراری در میدان‌های نفتی اعلام کرد و حیان عبدالغنی، وزیر نفت عراق، به رویترز گفت که "تولید نفت خام در شرکت نفت بصره پس از توقف صادرات از پایانه‌های جنوبی عراق از روزانه ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه به ۹۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است." این منبع همچنین اعلام کرد که "شریکان بین‌المللی نتوانستند نفتکش‌هایی را برای بارگیری نفت خام معرفی کنند و این موضوع مانع از صادرات شد، با وجود اینکه شرکت دولتی بازاریابی نفت عراق (سومو) آماده بارگیری محموله‌ها بود."
همچنین خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که تولید نفت شرکت‌های آمریکایی در میادین نفتی کردستان عراق در پی حملات اخیر متوقف شده و فعالیت این شرکت‌ها با اختلال جدی مواجه شده است.
هرچند که میدل ایست نیوز گزارش داده است که صادرات نفت عراق را از شمال این کشور و از طریق بندر جیهان ترکیه از سر گرفته است اما حجم این صادرات چندان قابل توجه نیست.

از برگ برنده روسیه تا باخت بزرگ اروپا

این اتفاقات در حالی رخ می دهد که کاهش قابل توجه صادرات نفت کشورهای عربی خلیج فارس، برگ برنده را به روسیه داده است و اروپا بازنده بزرگ این وضعیت بوده است؛ چرا که آنها به دنبال جنگ روسیه و اوکراین و پس از تحریم نفت و گاز روسیه به مشتریان عمده نفت و گاز کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تبدیل شده بودند.
از سوی دیگر افزایش درآمدهای روسیه برای شرکای اروپایی اوکراین؛ هرگز خوشایند نیست. با این حال هم اروپا و هم کشورهای عربی تاکنون از ورود به جنگ ایران خودداری کرده‌اند و مشخص نیست که آنها تا چه زمان این فشار را در بازار انرژی تحمل کنند. این در حالی است که ناتو به تازگی مدعی حمایت از آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز شده است اما از سوی دیگر تازه‌ترین اخبار حاکی از آن است که تهران و واشنگتن بنا را بر گفتگو گذاشته‌اند و چشم انداز جنگ را همزمان با بالا گرفتن تنش و گسترش جنگ به سایر کشورها با امکان صلح و آتش بس هم مواجه کرده‌اند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا اعلام کرده است که ایران برای اثبات حسن نیت اجازه عبور ۱۰ نفتکش پاکستانی از تنگه هرمز را صادر کرده و او در پاسخ حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران را ۱۰ روز و تا ۱۸ فروردین به تعویق انداخته است تا زمینه مذاکرات فراهم شود. گفتگویی که احتمالا در پاکستان برگزار شود و سرنوشت جنگ و بازارهای نفت و گاز را تا حدی روشن کند.

سرنوشت جنگ در شرایط تعیین کننده/ بازار انرژی با جنگ چه می کند؟