چین، آماده کسب درآمد از اختلال در تولید پتروشیمی خاورمیانه

به گزارش «نفت ما»، پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به زیرساخت‌های صنعتی کشور از جمله فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان،فولاد سفیددشت بروجن، منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی در شهرستان ماهشهر و پل بی۱ کرج، ایران نیز در پاسخ به این حملات چندین زیرساخت مهم انرژی را در حاشیه خلیج فارس مورد هدف پهباد و موشک‌های خود قرار داد که ارزش زیرساخت‌های هدف گرفته شده بیش از ۴۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است.
یکی از مهم‌ترین اهداف، تأسیسات گازی شرکت‌های اکسان‌موبیل و شورون در منطقه حبشان امارات بوده است. این مجموعه با ظرفیت تولید حدود ۶.۱ میلیارد فوت مکعب گاز در روز و برخورداری از پنج کارخانه و ۱۴ واحد پردازش، از بزرگ‌ترین مجتمع‌های گازی جهان به شمار می‌رود و حدود ۶۰ درصد گاز مصرفی امارات متحده عربی را تأمین می‌کند.
همچنین مجتمع پتروشیمی الرویس در امارات از دیگر اهداف گزارش‌شده است که این مجتمع با ظرفیت تولید سالانه حدود ۵ میلیون تن پلی‌اولفین، بزرگ‌ترین مجتمع تک‌محلی تولید پلی‌اولفین در جهان محسوب می‌شود و حدود ۸۰ درصد از کل تولیدات پتروشیمی امارات را به خود اختصاص می‌دهد.
در بحرین نیز مجتمع پتروشیمی سیتره در فهرست اهداف قرار داشته است که این مجموعه با ظرفیت تولید سالانه حدود ۱.۶ میلیون تن، تنها تولیدکننده عمده محصولات پتروشیمی و کود شیمیایی در بحرین محسوب می‌شود و عملاً صد درصد تولیدات پتروشیمی این کشور را تأمین می‌کند.
علاوه بر این، مجتمع پتروشیمی شعیبه در کویت نیز در میان زیرساخت‌های هدف قرارگرفته گزارش شده است. این مجتمع با ظرفیت تولید حدود ۵ تا ۶ میلیون تن در سال، بزرگ‌ترین تولیدکننده پتروشیمی کویت به شمار می‌آید و بیش از ۶۰ درصد صادرات غیرنفتی این کشور را تشکیل می‌دهد.
این اتفاقات به طور کلی بر میزان تولید محصولات پتروشیمی و مشتقات آن اثرگذار است که پیامدهای خود را در زنجیره تامین کالاهای پایه و نیمه پایه در غرب آسیا نمایان خواهد کرد.

ظرفیت خالی چین در تولید محصولات پایه

علی ستایش‌نیا کارشناس حوزه پتروشیمی در گفت‌وگو با «نفت ما»، درباره تأثیر آسیب‌دیدن زیرساخت‌های صنعت پتروشیمی و پیامدهای آن برای خاورمیانه گفت: به‌طور کلی مجتمع‌های پتروشیمی مستقر در خاورمیانه عمدتا تأمین‌کننده و تولیدکننده محصولات پایه مانند متانول، آمونیاک، اوره و پلیمرهای پایه هستند؛ بنابراین، هرگونه آسیب به این زیرساخت‌ها می‌تواند در سطح جهانی بر زنجیره تأمین کالاهای پایه و نیمه‌پایه اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: نکته مهم این است که چین، در حوزه تولید محصولات پایه ظرفیت خالی قابل توجهی وجود دارد. برای مثال در بخش متانول، بسیاری از واحدهای تولیدی چین مبتنی بر زغال‌سنگ هستند، در حالی‌ که واحدهای خاورمیانه عمدتا بر پایه گاز متان فعالیت می‌کنند. این واحدها در چین معمولا با حدود ۶۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند، زیرا هزینه تمام‌شده تولید در آنها بالاتر است.
ستایش‌نیا افزود: ما درخاورمیانه عمدتا تولیدکننده محصولات پایه هستیم، به‌ویژه محصولاتی که خوراک آنها گاز طبیعی و سنتز؛ مانند زنجیره تولید متانول و آمونیاک است اما با این حال، به دلیل ظرفیت خالی موجود در چین، احتمال جبران بخشی از این کمبود وجود دارد.

افزایش 120 درصدی شاخص سی اف آر چین

این کارشناس حوزه پتروشیمی بیان کرد: پیش از آغاز تنش‌ها واحدهای متانول چین با حدود ۶۰ درصد ظرفیت فعالیت می‌کردند و دلیل این موضوع آن بود که خوراک واحدهای متانول در چین گاز طبیعی نیست و بیشتر از زغال‌سنگ استفاده می‌شود ولی در شرایط کنونی و با توجه به تحولات اخیر، احتمالا واحدهای تولیدی چین وارد مدار تولید کامل خواهند شد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی قیمت متانول در ترم تجاری چین (سی‌اف‌آر چین) از حدود ۲۸۰ دلار به حدود ۴۰۰ دلار افزایش یافته است، این افزایش قیمت می‌تواند باعث شود واحدهای چینی که پیش‌تر با ظرفیت پایین‌تر فعالیت می‌کردند، با ظرفیت کامل وارد تولید شوند؛ البته باید دید روند بازار در ادامه چگونه خواهد بود.

توجیه اقتصادی تولید با افزایش قیمت محصولات پلیمری

ستایش‌نیا اظهار کرد: در سایر محصولات پایه نیز وضعیت مشابهی وجود دارد؛ در برخی محصولات، به‌ویژه محصولات پلیمری، واحدهایی در آسیا و شرق آسیا وجود دارند که پیش‌تر با ظرفیت پایین‌تر فعالیت می‌کردند، اما اکنون ممکن است با ظرفیت بیشتری کار کنند؛ زیرا با افزایش قیمت‌ها، تولید برای آنها توجیه اقتصادی دارد. در مجموع، اثر قیمتی این تحولات قطعی است، اما از نظر میزان عرضه ممکن است بخشی از کمبود از طریق واحدهای تولیدی داخل چین جبران شود.
وی درباره پلیمرهای خاص و مواد شیمیایی تخصصی نیز گفت: تولیدکنندگان اصلی این محصولات عمدتا کشورهای شرق آسیا مانند ژاپن، کره جنوبی و چین هستند و بخشی از تولید نیز در اختیار آمریکا قرار دارد. در خاورمیانه تعداد واحدهای بزرگ تولیدکننده پلیمرهای خاص چندان زیاد نیست و تمرکز اصلی این منطقه بر تولید محصولات پایه و نیمه‌پایه است. بنابراین، بیشترین اثر اختلال در واحدهای پتروشیمی خاورمیانه بر بازار جهانی محصولات پایه خواهد بود که عمدتا به صورت افزایش قیمت‌ها خود را نشان می‌دهد و این احتمال دارد که چین بتواند در کوتاه‌مدت بخشی از کمبود بازار را با قیمت‌های بالاتر تأمین کند.

سهم ناچیز کویت و بحرین در صنعت پتروشیمی

وی درباره پتروشیمی‌های کویت و بحرین و میزان تأثیرگذاری آنها نیز افزود: کویت و بحرین سهم چندان بزرگی در صنعت پتروشیمی خاورمیانه ندارند و به همین دلیل تأثیر آنها در بازار جهانی نیز محدود است. بزرگ‌ترین تولیدکنندگان محصولات پتروشیمی در منطقه شامل عربستان سعودی، ایران، امارات متحده عربی، عمان و قطر است. کویت و بحرین بیشتر تولیدکننده محصولات پایه هستند و هرچند آسیب به این واحدها می‌تواند برای سهام‌داران آنها زیان‌بار باشد، اما از نظر تأثیرگذاری بر بازار جهانی احتمال بروز تحول چشمگیری چندان زیاد نیست.
وی تأکید کرد: افزایش قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار نیز بیش از هر چیز تحت تأثیر نگرانی‌ها درباره تنگه هرمز و احتمال اختلال در تأمین بازار است.

تامین 96 درصدی پلیمر در داخل کشور

این کارشناس پتروشیمی درباره پتروشیمی الرویس امارات نیز بیان کرد: فعالیت‌ این پتروشیمی قطعا اثرگذار است، به‌ویژه در بازار پلی‌الفین‌ها به نفع ما خواهد بود اگر در چنین شرایطی اگر بتوانیم پلیمرهای تولیدی مانند پلی‌اتیلن را با قیمت‌های جدید در بازار به فروش برسانیم زیرا از نظر تأمین داخلی نیز مشکلی وجود ندارد ؛ تقریبا ۹۶ درصد تقاضای این محصولات در داخل تأمین می‌شود و وابستگی به واردات نداریم. به طور کلی کشورهای حاشیه خلیج فارس در تولید پلی‌الفین‌ها، به‌ویژه پلی‌اتیلن، از واحدهای اتان‌کرکر استفاده می‌کنند که نسبت به بسیاری از پلنت‌های آسیایی مزیت اقتصادی دارند. با این حال، هرگونه افزایش هزینه یا تغییر در بازار می‌تواند بر قیمت‌ها اثر گذار باشد و از آنجا که بخش عمده بازار این کشورها نیز بر زنجیره الفین‌ها، اتان‌کرکرها و پلی‌الفین‌ها متکی است، این افزایش هزینه در نهایت برای خود آنها نیز گران تمام می‌شود.