شمارش معکوس بازار نفت برای پایان آتش‌بس/ قیمت نفت به کدام سو می‌رود؟

 دو شب پیش هم دونالد ترامپ در پیامی اعلام کرد ناوشکن یو‌اس‌اس اسپروانس، کشتی باری توسکا را هدف قرار داده و با وارد کردن آسیب به اتاق مهندسی (موتورخانه)، این کشتی را از حرکت بازداشته است. او گفت نیروهای آمریکایی پس از این اقدام، وارد کشتی شده و آن را توقیف کرده‌اند. به ادعای ترامپ، این کشتی در حالی هدف قرار گرفته که با وجود قرار داشتن در فهرست تحریم‌های آمریکا، محاصره دریایی ایران را نادیده گرفته بود. هم‌زمان، خبرنگار صدا و سیما نیز گزارش داد که جمهوری اسلامی در پاسخ به این اقدام، حملات پهپادی به ناوهای آمریکایی انجام داده است.

حالا در چنین شرایطی بازار جهانی انرژی در یکی از پرتنش‌ترین و غیرقابل‌ پیش‌بینی‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر قرار دارد؛ در وضعیت نگران کننده و شکننده نه جنگ نه صلح، جایی که کوچک‌ترین تغییر در معادلات، می‌تواند آینده قیمت نفت را از ثبات نسبی فعلی به نوسانی شدید سوق دهد.

 

 

نرسی قربان، کارشناس ارشد حوزه انرژی، در گفت‌وگو با «نفت ما»، درباره پیش‌بینی قیمت نفت در صورت شروع دوباره جنگ ایران و آمریکا بیان کرد: پیش‌بینی در شرایط جنگ عملاً امکان‌پذیر نیست، زیرا در صورت وقوع درگیری مشخص نیست کدام نیروگاه یا پالایشگاه هدف حمله قرار می‌گیرد و اصلاً این زیرساخت‌ها مورد حمله خواهند گرفت یا نه؛ به همین دلیل پیش‌بینی دقیق در چنین شرایطی ممکن نیست.

وی ادامه داد: اما در صورت ادامه آتش‌بس، قیمت نفت احتمالاً در محدوده حدود ۹۰ دلار باقی می‌ماند تا زمانی که به عقد قراردادی منجر شود. البته این موضوع به مسائل پیرامون تنگه هرمز نیز وابسته است؛ همان‌طور که امروز با تشدید تنش‌ها، قیمت نفت دوباره به حدود ۹۶ دلار بازگشت. با وجود چنین تنش‌هایی، پیش‌بینی بازار نفت به‌راحتی امکان‌پذیر نیست و همه‌چیز به روند مذاکرات یا عدم آن بستگی دارد.

قربان اظهار کرد: در این میان دو سناریو درباره پیشرفت مذاکرات یا عدم آن وجود دارد. سناریوی نخست این است که در صورت قطع نفت ایران از بازار و همچنین عبور نکردن نفت کشورهای حاشیه خلیج‌فارس از تنگه هرمز، قیمت نفت می‌تواند از ۱۲۰ دلار هم فراتر برود. سناریوی دوم نیز این است که اگر مذاکرات به عقد قرارداد یا صلح منجر شود، احتمال دارد قیمت نفت به محدوده ۸۰ یا حتی ۷۵ دلار بازگردد.

 

 

مرتضی بهروزی‌فر، عضو مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی و کارشناس حوزه انرژی نیز در گفت‌وگو با «نفت ما»، درباره سناریوهای پیش‌روی بازار نفت بیان کرد: در شرایط فعلی که وضعیت به‌صورت کج‌دار و مریز پیش می‌رود، اگر اتفاق خاصی مانند حمله موشکی ناو آمریکایی به کشتی ایرانی توسکا رخ ندهد قیمت نفت احتمالاً در بازه‌ای حدود ۸۰ تا ۱۰۰ دلاردچار نوسان شده و تغییر چشمگیری نخواهد داشت.

وی ادامه داد: اما اگر این روند ادامه پیدا کند، با توجه به اینکه کشورها در نتیجه تحلیل رفتن ذخایر استراتژیک خود تحت فشار قرار می‌گیرند، شرایط می‌تواند نامساعدتر شود. از سوی دیگر، اگر توافقی حاصل نشود و جنگ آغاز شود، دامنه و نحوه گسترش آن تعیین‌کننده خواهد بود. اگر این درگیری‌ها به سطح منطقه کشیده شود و به تأسیسات و زیرساخت‌های نفت و گاز آسیب وارد کند، اوضاع می‌تواند به‌شدت پیچیده و بحرانی شود؛ به‌گونه‌ای که حتی نتوان پایان مشخصی برای آن متصور بود.

بهروزی‌فر اظهار داشت: اگر سکوهای نفتی ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس هدف حمله قرار بگیرند نتیجه آن خروج حدود ۱۵درصد از تولید انرژی جهان از مدار است و طبیعی است در چنین شرایطی بحران شدیدی در بازار انرژی شکل خواهد گرفت. حمله به زیرساخت‌های انرژی می‌تواند در مدت زمانی کوتاه، بازار را با موجی از آشفتگی روبه‌رو کند. اما حتی اگر مشکل میان دو کشور حل شود و صلحی پایدار شکل بگیرد، بازار برای بازگشت به وضعیت پیشین به زمان نیاز دارد و این احساس ناامنی‌ که نسبت به خلیج‌فارس و تنگه هرمز در بازار شکل گرفته، به این سادگی از بین نخواهد رفت.

 

 

این کارشناس حوزه انرژی درباره تأثیر این شرایط بر تقاضای انرژی در جهان گفت: در صورتی که قیمت نفت و گاز افزایش پیدا کند، بازارهای جهانی به‌دنبال جایگزین‌های دیگر خواهند رفت. همان‌طور که حتی در یک ماه گذشته نیز بحث‌هایی درباره جایگزینی زغال‌سنگ مطرح شده بود طبیعتا در چنین شرایطی روند استفاده از منابع جایگزین انرژی تشدید خواهد شد. 

وی خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، برنامه‌هایی که برخی کشورهای توسعه‌یافته و حتی چین برای جایگزینی زغال‌سنگ با گاز طبیعی در نظر گرفته بودند ممکن است مورد بازنگری قرار گیرد. در نتیجه، احتمال افزایش سهم زغال‌سنگ در سبد انرژی جهان نسبت به گذشته وجود دارد و حداقل می‌توان در میان‌مدت روی آن حساب باز کرد.