پروژه چهار دریا قرار است با احیای جایگاه سنتی سوریه در ترانزیت کالا و انرژی، چهار دریای خزر، مدیترانه، سیاه و خلیج فارس را به یکدیگر متصل کند، با مرکزیت ترکیه و سوریه بناست که تنگه هرمز را دور بزند.
تاریخ انتشاردوشنبه ۲۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۴:۲۹
کد مطلب : ۱۸۲۷۶۳
دالغا خاتین اوغلو، کارشناس بینالمللی انرژي در گفتوگو با «نفت ما» پروژه تبدیل سوریه به هاب انرژی را بررسی میکند
طرحی آمریکایی برای دور زدن تنگه هرمز/ پروژه چهار دریا تنگه هرمز را دور میزند؟
شکوفه حبیبزاده / نفت ما
این پروژه قرار است با احیای جایگاه سنتی سوریه در ترانزیت کالا و انرژی، چهار دریای خزر، مدیترانه، سیاه و خلیج فارس را به یکدیگر متصل کند و بناست که با مرکزیت ترکیه و سوریه تنگه هرمز را دور بزند.
پیشنهاد تبدیل سوریه به هاب انرژی ازسوی آمریکا
پیشنهاد احیای این مسیر که از سال گذشته کلید آن زده شده، ازسوی تام باراک، نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه ارائه شده است. سندی که «المجله»، رسانه عربی متعلق به عربستان سعودی منتشر کرده، بر احیا و گسترش یک شبکه وسیع از خطوط لوله موجود تکیه دارد و پیشنهادی است که میادین نفتی خلیج فارس و عراق را به بنادر مدیرترانه و سپس اروپا متصل میکند.
این نشریه میگوید بازسازی خط لوله نفتی کرکوک-بانیاس حدود ۴.۵ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت و سوریه انتظار دارد سالانه ۲۰۰ میلیون دلار از حق ترانزیت درآمد کسب کند. این رسانه همچنین به برنامههایی برای گسترش خطوط لوله گاز عربی از مصر، ازطریق سوریه به ترکیه و همچنین مسیر پیشنهادی گاز قطر-ترکیه اشاره کرده که گاز قطر را از مسیر اردن و سوریه به ترکیه و سپس اروپا منتقل میکند.
علاوه بر این پروژه ۱+۴ که ازسوی سوریه معرفی شده نیز بهعنوان طرح مکمل مطرح شده است تا اقتصاد کشورهای منطقه را از مسیرهای دریایی، زمینی و ریلی به یکدیگر متصل کرده و یک شبکه با محوریت سوریه ایجاد کند. تمامی این تلاشها که به پیشنهاد نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه مطرح شده، مبنا را بر تبدیل سوریه به هاب انرژی منطقهای گذاشته است. با این حال، مشکلات زیرساختی سوریه و ناامنی موجود در آینده و تهدید ازسوی اسرائیل، همواره بر این طرح سایه انداخته است.
آغاز طرح احیای جایگاه سنتی سوریه از سال گذشته
دالغا خاتین اوغلو، کارشناس بینالمللی انرژي و مدیر بخش فارسی و اخبار ایران خبرگزاری ترند جمهوری آذربایجان در گفتوگو با «نفت ما» درباره این طرح میگوید: «این طرح در واقع مربوط به احیای جایگاه سنتی سوریه در ترانزیت کالا و انرژی است تا چهار دریای خزر، مدیترانه، سیاه و خلیج فارس را متصل کند و بخشی از این پروژه از سال گذشته آغاز شده است.»
مدیر بخش فارسی و اخبار ایران در خبرگزاری ترند جمهوری آذربایجان در ادامه میافزاید: «برای نمونه خط آهن استانبول-سوریه-اردن-عربستان از زمان امپراتوری عثمانی وجود داشت و پروژه احیای آن از سال گذشته آغاز شده و همچنین خط لوله نفتی کرکوک-بانیاس نیز با صرف کمتر از پنج میلیارد دلار قابل احیا است. از طرفی خطوط لوله گاز و نفت دریای خزر تا مرزهای ترکیه با سوریه، وجود دارد و حتی جمهوری آذربایجان از پارسال، صادرات گاز به سوریه را آغاز کرده است. ترکیه پیشتر نیز همراه با قطر و امارات، پروژه ترانزیتی ۱۷ میلیارد دلاری بندر فاو بزرگ عراق در خلیجفارس تا مرز ترکیه را آغاز کرده است. در این میان، پروژه ترانزیتی هند-خاورمیانه - اروپا هم از سوریه خواهد گذشت و البته نباید از نظر دور داشت که صادرات روسیه، اروپا و ترکیه از مسیر سوریه به منطقه نیز تسهیل خواهد شد.»
۵۰ میلیارد دلار، هزینه بازسازی و ساخت کریدورهای ترانزیت جدید
این کارشناس بینالمللی انرژی با بیان اینکه احیای جایگاه سنتی سوریه در ترانزیت کالا، مسافر و انرژی عملا در جریان است، به چالشهای این طرح اشاره کرده و میگوید: «البته هزینه بازسازی یا ساخت کریدورهای ترانزیت جدید انرژی و کالا میتواند در خود سوریه حدود 15 میلیارد دلار و در کل منطقه 50 میلیارد دلار باشد؛ یعنی این یک پروژه کوتاهمدت نیست، اما به غیر از مشکل تأمین مالی و امنیت داخلی در سوریه، معضل اسرائیل به عنوان کشوری که مدام در حال انجام عملیات نظامی در داخل این کشور است، نیز وجود دارد.»
این پروژه میتواند جایگزین تنگه هرمز باشد؟
خاتیناوغلو در پاسخ به این پرسش که آیا این اقدامات میتوانند منجر به دور زدن کامل تنگه هرمز شوند؟، تصریح میکند: «این پروژه نمیتواند جایگزین تنگه هرمز شود. 83 درصد نفتی که از تنگه هرمز میگذرد راهی بازارهای آسیایی میشود و انتقال نفت از میادین اطراف خلیج فارس به سوریه و بارگیری آن به بازارهای آسیایی هزینه و زمان حمل نفت را به شدت افزایش میدهد. خصوصا اینکه، اروپا تنها مشتری چهار درصد از نفت و گاز مایعی است که از تنگه هرمز میگذرد و بازار مهمی برای نفت و گاز منطقه خاورمیانه نیست. از طرفی، نفت و گاز دریای خزر همین الان نیز از طریق بندر جیهان و خط لوله کریدور جنوبی راهی اروپا میشود و اصولا نیاز چندانی به سوریه نیست.»
کشورهای عربی در فکر جدی دور زدن تنگه هرمز
با این همه این کارشناس انرژی معتقد است آسیبی که انسداد تنگه هرمز به کشورهای عربی منطقه وارد کرده، بسیار زیاد است و آنها را به فکر جایگزینهای حداقلی انداخته میگوید: «باید توجه داشت که انسداد تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی تنها طی 10 هفته گذشته، دهها میلیارد دلار به درآمد صادرات نفتی کشورهای عرب منطقه زیان وارد کرده و قطر، کویت و عراق تقریبا کلا صادرات نفت خود را متوقف کردهاند. یعنی در وضعیتهای اضطراری، وجود خطوط لوله جایگزین تنگه هرمز امری ضروری است. طی هفتههای گذشته عراق از مسیر زمینی نیز آغاز به ترانزیت محدود نفت و مازوت از بنادر سوریه کرده، اما احیای خط لوله کرکوک-بانیاس و حتی اتصال آن به مناطق جنوبی عراق در بصره بسیار حیاتی است.»
چهاردریا تنگه هرمز را دور میزند؟
او در ادامه تأکید میکند که این کشورها چارهای ندارند جز اینکه به فکر جایگزین برای تنگه هرمز در زمانهای بحرانی باشند و در این باره توضیح میدهد: «به نظر میرسد کشورهای عربی باید پروژههای جایگزین را جدی بگیرند، زیرا انسداد تنگه هرمز شوک بزرگی بود که جمهوری اسلامی بر کل اقتصاد جهان و منطقه وارد کرد و فکر میکنم کشورهای عربی به فکر روز مبادایی خواهند بود که حتی اگر تنگه هرمز باز هم شود، حتما به فکر مسیرهای جایگزین باشند، اما این پروژهها در حد و اندازهای نیستند که بتوانند کلا تنگه هرمز را دور بزند.»
۳
جدول قطعی برق امروز شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵
(۲۱ نظر)
