رجبطیب اردوغان در سخنرانی خود در دومین اجلاس انرژی استانبول، ترکیه را بهعنوان مستحکمترین پل بین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان انرژی توصیف کرد. آنچه اردوغان بر آن تأکید دارد، رؤیای دیرینه ترکیه در تبدیل شدن به هاب انرژی در غرب آسیاست؛ چیزی شبیه به روتردام در هلند و سنگاپور در شرق آسیا. هرچند ترکیه تا تحقق این رؤیا فاصله قابلتوجهی دارد و هنوز فقط بهعنوان یک گذرگاه جایگزین مطرح است، اما بحران تنگه هرمز، سبب شد تا یک قدم به دروازه باشگاه بزرگان انرژی جهان نزدیکتر شود.
۴
تاریخ انتشارشنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۹:۱۷
کد مطلب : ۱۸۳۶۰۹
از بحران تنگه هرمز تا رؤیای هاب انرژي آنکارا؛ ترکیه «پلن B» جهان شده است؟
اردوغان پشت درِ باشگاه بزرگان انرژی
شکوفه حبیبزاده / نفت ما
اردوغان: ترکیه مستحکمترین پل بین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان انرژی است
خبرگزاری آناتولی در گزارشی به اظهارنظر رئیسجمهور ترکیه در دومین اجلاس استانبول درباره انرژی و منابع طبیعی پرداخته و نوشته: «موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد ترکیه، آن را به مستحکمترین پل و حلقه اتصال اصلی بین تولیدکنندگان انرژی در خاورمیانه، آسیایمرکزی و قفقاز از یکسو و بازارهای مصرف در اروپا و جهان از سوی دیگر تبدیل کرده است.»
اردوغان به نکته مهمی اشاره میکند که از همین چندسال قبل هم موقعیت ترکیه را نسبتا ممتاز کرده بود: «پس از تأثیرات جنگ اوکراین بر بخش انرژی جهان، ایران در 28 فوریه هدف حمله نظامی قرار گرفت و بخش انرژی و تجارت جهانی نخستین بخشهایی بودند که تحت تأثیر این حمله قرار گرفتند و قیمت نفت و گاز طبیعی بیش از 50 درصد افزایش یافت. همچنین جهان با مشکلات جدی و واقعی در بخش انتقال انرژی مواجه شد.»
او در ادامه گفت: «ترکیه دارای زیرساختی عظیم در حوزه انرژی است که امکان واردات گاز طبیعی از بیش از 50 شرکت در 39 کشور جهان را برایش فراهم میکند و این موضوع، موقعیت ترکیه را بهعنوان مرکز منطقهای تجارت انرژی تقویت میکند. دولت برای تبدیل کردن ترکیه به یکی از تأثیرگذارترین کشورهای جهان در بخش انرژی تلاش میکند تا ترکیه به شریکی امن در بخش انرژی و منابع طبیعی تبدیل شود.»
آیا ترکیه «پلن B» انرژی جهان شده است؟
با تشدید تنشها در تنگه هرمز و بلاتکلیفی کشتیرانی و حملونقل انرژی از این گذرگاه حیاتی، ترکیه تلاش کرد تا نقش خود را برای انتقال امن انرژی بهویژه به اروپا به رخ بکشد که تا اندازهای هم موفق بود. همین امر سبب شد تا آنکارا بهعنوان پلن B انرژی تنگه هرمز که بار جابهجایی حدود ۲۵درصد انرژی جهان را بهتنهایی به دوش میکشد، تا حدی پذیرفته شود، اما کماکان مؤسسات پژوهشی و رسانههای معتبر حوزه انرژی تأکید دارند که این کشور هنوز نتوانسته بهعنوان هاب کامل انرژی، مهر تأیید دریافت کند.
مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد در تحلیلهایش میگوید ترکیه برای اروپا یک «مسیر تنوعبخشی» مهم بعد از جنگ اوکراین شده، مخصوصاً برای گاز آذربایجان و LNG، اما هنوز بهدلیل محدودیت ذخیرهسازی و قیمتگذاری، «هاب تجاری کامل» نیست. وودمگزین نیز تأکید کرده ترکیه در سناریوی اختلال خلیج فارس میتواند «مسیر جایگزین حیاتی» برای اروپا باشد، چون اروپا دنبال کاهش ریسک هرمز است.
ازسویی تولیدکنندگان خلیج فارس هم ترکیه را مفید میبینند، نه جایگزین. عربستان، قطر و امارات از نظر ژئوپلیتیکی ترکیه را مسیر مکمل میبینند نه جایگزین تنگه هرمز. هنوز هم نفت و LNG خلیج فارس باید از هرمز عبور کند و ترکیه نمیتواند این گلوگاه را حذف کند، فقط میتواند بخشی از تنوع برای جریان انرژی باشد.
برنده هاب انرژی شدن ترکیه چه کشورهایی هستند؟
مقالات عملی در این زمینه میگویند مهمترین پذیرش واقعی ترکیه از سمت صادرکنندگان اوراسیاست؛ یعنی روسیه و جمهوری آذربایجان که از خاک ترکیه به اروپا میرسند. به همین خاطر هم بود که روسیه جایگاه خود را هنوز در اروپا از دست نداده و روابط الهامعلیاف و رجبطیباردوغان بیش از پیش نزدیک شده است.
کمک نامرئی تنگه هرمز به ترکیه
بحران تنگه هرمز به جهان نشان داد که وابستگی به یک نقطه حیاتی یا همان چوکپوینت خطرناک است و میتواند به زیان اقتصاد جهان تمام شود.
مؤسسه اقتصاد جهانی کیل در گزارشی در این باره نوشت: «بسته شدن هرمز حدود یکپنجم نفت جهان و یک چهارم LNG جهان را مختل و بزرگترین شوک انرژی دههها را ایجاد کرد. شورای آتلانتیک، این بحران را «زنگ خطر برای تنوع مسیرهای انتقال انرژی» خواند. مؤسسه خاورمیانه نیز تأکید کرد که نتیجه بحران، افزایش سرمایهگذاری روی مسیرهای زمینی و غیرهرمزی است؛ و ترکیه از برندگان بالقوه آن است.
ترکیه به روتردام یا سنگاپور میرسد؟
بر این اساس میتوان گفت که بحران هرمز برای اردوغان یک فرصت ژئوپلیتیکی ساخت. هرچه ناامنی در خلیج فارس بیشتر شود، روایت ترکیه بهعنوان «پل امن انرژی» جذابتر میشود؛ اما تا وقتی قیمتگذاری، ذخیرهسازی و حجم تجارت در ترکیه به سطح هابهای واقعی مثل روتردام یا سنگاپور نرسد، آنکارا بیشتر یک مسیر راهبردی است تا یک هاب تمامعیار».
۳
جدول قطعی برق امروز شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵
(۲۱ نظر)
