بازار جهانی نفت در هفتههای اخیر رفتاری متفاوت از آنچه در دهههای گذشته از آن انتظار میرفت، از خود نشان داده است. هرچند تنشهای نظامی در غرب آسیا و درگیری میان ایران و آمریکا برای مدتی قیمت نفت را افزایش داد، اما این رشد دوام چندانی نداشت و بازار خیلی زود به مسیر نزولی خود بازگشت. حتی برخلاف پیشبینی بسیاری از مؤسسات بینالمللی که کف ۷۵ دلار را برای نفت برنت در سناریوهای خوشبینانه متصور بودند، قیمتها بار دیگر تا محدوده ۷۲ دلار عقب نشست. این پرسش اکنون بیش از هر زمان دیگری مطرح است که آیا بازار نسبت به اخبار جنگ بیحس شده یا اساساً منطق قیمتگذاری نفت دستخوش تغییر شده است؟
تاریخ انتشاردوشنبه ۸ تير ۱۴۰۵ - ۱۶:۵۹
کد مطلب : ۱۸۶۱۷۰
تحلیل رسانهها و اندیشکدههای جهان از واکنش غیرمنتظره بازار نفت به تنشهای غرب آسیا
آرامش شکننده بازار نفت در میانه جنگ / جنگ دیگر نفت را گران نمیکند؟
شکوفه حبیبزاده / نفت ما
قیمت نفت برنت که همزمان با اوج تنشها افزایش یافته بود، پس از اعلام توقف درگیریها و ازسرگیری مذاکرات، تقریباً تمام افزایش خود را پس داد و بار دیگر به کانال ۷۲ دلار بازگشت. این در حالی است که بسیاری از ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنان پابرجا هستند؛ از آینده تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی گرفته تا سرنوشت صادرات نفت ایران. با این حال بازار بخش عمده «حق بیمه ژئوپلیتیکی» را ظرف چند روز حذف کرد؛ اتفاقی که به اعتقاد بسیاری از رسانهها و مؤسسات بینالمللی، نشانه تغییر رفتار معاملهگران است، نه صرفاً کاهش ریسکهای منطقه.
تغییر رفتار بازار در برابر تنشهای ژئوپلیتیکی
وجه مشترک اغلب تحلیلهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی، بهویژه رویترز، این است که بازار نفت دیگر صرف انتشار اخبار سیاسی را مبنای قیمتگذاری قرار نمیدهد. معاملهگران اکنون بیش از آنکه به احتمال وقوع بحران توجه کنند، منتظر مشاهده اختلال واقعی در عرضه هستند.
به بیان دیگر، تا زمانی که صادرات نفت ادامه داشته باشد، مسیرهای حملونقل باز بماند و تولیدکنندگان با کاهش عرضه مواجه نشوند، بازار تمایلی به حفظ قیمتهای بالاتر ندارد. همین نگاه باعث شد با ازسرگیری تردد نفتکشها در خلیجفارس و ادامه صادرات کشورهای منطقه، بخش عمده افزایش قیمتها در مدت کوتاهی تخلیه شود.
آیا بازار بیش از اندازه خوشبین شده است؟
در مقابل، فایننشالتایمز معتقد است آرامش فعلی بازار میتواند گمراهکننده باشد. این روزنامه مینویسد افزایش تعداد نفتکشهای خروجی از خلیجفارس و ادامه صادرات، این تصور را ایجاد کرده که بحران پایان یافته است؛ در حالی که تحلیلگران مؤسساتی مانند آرگوس و شرکت مشاوره انرژی اسپکتس هشدار میدهند این آرامش ممکن است موقتی باشد.
از نگاه این تحلیلگران، اگر ذخایر جهانی نفت کاهش یابد یا اختلال تازهای در صادرات منطقه ایجاد شود، بازار بار دیگر ریسک ژئوپلیتیکی را در قیمتها لحاظ خواهد کرد و نفت میتواند دوباره وارد محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار شود.
عرضه و تقاضا، مهمتر از اخبار جنگ
در این میان، آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اساساً صورت مسئله را متفاوت میبیند. این نهاد معتقد است عامل اصلی افت قیمت نفت، نه کاهش تنشهای سیاسی، بلکه چشمانداز عرضه و تقاضای جهانی است.
در گزارش ماه ژوئن این آژانس تأکید شده که با وجود جنگ و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی، بازار در ماههای آینده با مازاد عرضه روبهرو خواهد شد؛ در حالی که رشد تقاضا نیز ضعیفتر از برآوردهای پیشین است. از این منظر، انتظار برای افزایش عرضه جهانی باعث شده شوکهای سیاسی اثرگذاری کمتری بر قیمت نفت داشته باشند.
حق بیمه ژئوپلیتیکی کوچکتر شده است
شاید مهمترین تفاوت بازار امروز با یک دهه قبل، کاهش وزن ریسک ژئوپلیتیکی در فرمول قیمتگذاری نفت باشد. در گذشته هرگونه تنش در خاورمیانه بلافاصله نگرانی درباره کمبود عرضه را تشدید میکرد، اما اکنون معاملهگران میدانند که ظرفیت مازاد تولید برخی اعضای اوپک، رشد تولید در آمریکا و امکان استفاده از ذخایر راهبردی، میتواند بخش مهمی از اختلال احتمالی را جبران کند. به همین دلیل، آنچه آرگوس از آن با عنوان کوچکتر شدن «حق بیمه ژئوپلیتیکی» یاد میکند، به یکی از ویژگیهای بازار امروز تبدیل شده است.
بازار چه ریسکهایی را نادیده گرفته است؟
با این حال، همه تحلیلگران با این خوشبینی موافق نیستند. شورای آتلانتیک و مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد معتقدند بازار بیش از حد بر قیمت لحظهای متمرکز شده و هنوز آسیبپذیری زیرساختهای انرژی را بهطور کامل در محاسبات خود وارد نکرده است.
به باور این اندیشکدهها، تجربه جنگ اخیر نشان داد حتی اگر تولید نفت متوقف نشود، تهدید علیه پایانههای صادراتی، خطوط کشتیرانی، بیمه نفتکشها و زیرساختهای انتقال نیز میتواند به اندازه توقف تولید، بازار را تحت تأثیر قرار دهد؛ ریسکهایی که هنوز بهطور کامل در قیمتها منعکس نشدهاند.
معاملهگران اکنون به دادههای واقعی نگاه میکنند
یکی دیگر از تغییرات مهم بازار، جابهجایی کانون توجه معاملهگران است. اگر در گذشته تیترهای سیاسی مهمترین محرک قیمت بودند، اکنون دادههای واقعی حملونقل و صادرات اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
تعداد نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز، میزان بارگیری در پایانههای صادراتی، حجم صادرات روزانه کشورهای حوزه خلیجفارس و حتی وضعیت بیمه کشتیها، امروز بیش از اخبار سیاسی بر تصمیم معاملهگران اثر میگذارند. رویترز نیز در گزارشی جداگانه از شکلگیری مازاد موقت عرضه و حتی تبدیل برخی نفتکشها به انبارهای شناور خبر داده است؛ نشانهای از اینکه در کوتاهمدت، دغدغه اصلی بازار نه کمبود نفت، بلکه مدیریت ورود دوباره عرضه به بازار جهانی است.
در سوی دیگر، سمت تقاضا نیز مانعی جدی برای جهش قیمتها محسوب میشود. آژانس بینالمللی انرژی معتقد است ضعف رشد اقتصادی چین، کند شدن مصرف جهانی سوخت و ابهام درباره روند احیای اقتصاد جهان، باعث شده هر شوک قیمتی با مقاومت تقاضا مواجه شود. در چنین شرایطی حتی بحرانهای بزرگ ژئوپلیتیکی نیز دیگر مانند گذشته قادر به ایجاد روندی پایدار در افزایش قیمت نفت نیستند.
جنگ مهم است، اما دیگر بهتنهایی کافی نیست
برآیند تحلیل رسانهها و اندیشکدههای بینالمللی نشان میدهد بازار نفت نسبت به جنگ بیتفاوت نشده، بلکه قواعد واکنش آن تغییر کرده است. اگر در گذشته احتمال وقوع بحران برای افزایش قیمتها کافی بود، امروز معاملهگران تنها زمانی حاضرند ریسک ژئوپلیتیکی را در قیمتها لحاظ کنند که شواهدی روشن از اختلال در تولید، صادرات یا حملونقل نفت مشاهده شود.
به همین دلیل، تا زمانی که نفت از تنگه هرمز عبور میکند، پایانههای صادراتی فعال هستند و تولیدکنندگان قادر به جبران کمبودهای احتمالیاند، بازار تمایل دارد ریسکهای سیاسی را موقتی تلقی کند.
هشدار فایننشالتایمز درباره شکننده بودن آرامش بازار نفت
با این حال، همانگونه که فایننشالتایمز و شماری از اندیشکدههای حوزه انرژی هشدار دادهاند، این آرامش میتواند بسیار شکننده باشد. وقوع تنها یک اختلال واقعی در زیرساختهای انرژی یا مسیرهای صادراتی کافی است تا بازار بار دیگر به یاد بیاورد که ژئوپلیتیک همچنان یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده قیمت نفت است؛ با این تفاوت که در بازار امروز، دیگر صرف آغاز یک جنگ برای جهش پایدار قیمتها کافی نیست.
۴
جدول قطعی برق امروز شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵
(۲۱ نظر)
